Żuraw samochodowy HYDROS T-1001
Prototyp żurawia HYDROS T-1001 o udźwigu 1.0 MN został zaprezentowany na Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1981 roku. Żuraw miał podwozie o siedmiu osiach w układzie 14×10, pięć z nich to osie napędowe, a pozostałe trzy – kierowane. Napęd trakcyjny zapewniał silnik JAMZ-240N z ograniczoną mocą maksymalną. Część dźwigową żurawia napędzał drugi silnik – JAMZ 236.
Czteroczłonowy wysięgnik hydrauliczny z dodatkowym wyposażeniem zapewniał wysokość podnoszenia do 72,5 m. W Polsce produkcję finalną żurawi 1.0 MN miał realizować Zakład Urządzeń Okrętowych TOWIMOR w Toruniu. Producentem podwozi miało być Śląskie Przedsiębiorstwo Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych MOSTOSTAL w Zabrzu. Wśród innych zakładów zaangażowanych w produkcję i dostawę podzespołów znalazły się m.in. Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR FAMABA w Głogowie – wysięgniki teleskopowe, Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR-HYDROMA w Szczecinie – elementy hydrauliki siłowej, Fabryka Mechanizmów Samochodowych POLMO w Szczecinie – wały napędowe i przekładnie kierownicze, Fabryka Maszyn RADOMSKO w Radomiu – mosty napędowe, Fabryka Przekładni Samochodowych POLMO w Tczewie – skrzynie przekładniowe, Fabryka Zespołów Napędowych ZREMB w Poznaniu – skrzynie rozdzielcze, Fabryka Osprzętu Samochodowego POLMO w Łodzi – elementy układu hamulcowego. W ZSRR producentem finalnym miało być Zjednoczenie Budowy Żurawi Ciężkich w Odessie. Powstały jedynie pojedyncze egzemplarze żurawi 1.0 MN – HYDROS T-1001 w Polsce i KS-8471 w ZSRR.
| Żuraw HYDROS T-1001 – podstawowe parametry techniczne: | |
| Długość / szerokość / wysokość | 17,5 m / 3,0 m / 3,95 m |
| Całkowita masa dopuszczalna | 87 t |
| Moc silnika | 335 kW |
| Prędkość transportowa | 53 km/h |
| Udźwig maksymalny | 1.0 MN (przy wysuniętych podporach) |
| Maks. wysokość podnoszenia | 72,5 m (przy maks. wysuniętym wysięgniku) |
| Szybkość podnoszenia/opuszczania | 7/100 m/min |
Epilog
W pierwszej połowie lat 80. przystąpiono do modernizacji już produkowanych żurawi 0.40 i 0.25 MN, biorąc pod uwagę wnioski z eksploatacji oraz uwagi z przebiegu procesów produkcyjnych. Kłopoty z zakupem komponentów ze strefy dewizowej spowodowały skupienie się na doborze równoważnych części i zespołów produkowanych w Polsce i ZSRR. Powstał żuraw 0.40 MN drugiej generacji charakteryzujący się mniejszymi wymiarami zewnętrznymi, mniejszą o 10% masą całkowitą, zwiększoną o ok. 7 m wysokością podnoszenia ładunków przy zwiększonej prędkości roboczej. Wzrosła także maksymalna prędkość jazdy żurawia z 50 do 60 km/h.
| Żuraw HYDROS T-402 – podstawowe parametry techniczne: | |
| Długość / szerokość / wysokość | 13,0 m / 2,5 m / 3,5 m |
| Całkowita masa dopuszczalna | 36 t |
| Moc silnika | 178 kW |
| Prędkość transportowa | 60 km/h |
| Udźwig maksymalny | 0.40 MN (przy wysuniętych podporach) |
| Maks. wysokość podnoszenia | 33,5 m (przy maks. wysuniętym wysięgniku) |
| Szybkość podnoszenia/opuszczania | 12/90 m/min |
Modernizacji uległ także żuraw 0.25 MN. Wzrosła prędkość obrotu części dźwigowej, zwiększona została prędkość podnoszenia i opuszczania ładunku oraz dopuszczalna jego masa (do 0.28 MN). Zmodernizowane podwozie żurawia otrzymało oznaczenie PS-281, a żuraw HYDROS T-281.
W 1984 r. Ministerstwo Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego Polski i Ministerstwo Maszyn Budowlanych, Drogowych i Komunalnych ZSRR podpisały kolejne porozumienie do 1990 r. przewidujące rozszerzenie współpracy i dalszą integrację określone w „Wieloletnim programie współpracy ekonomicznej i naukowo-technicznej między ZSRR i Polską”. Przemiany polityczno-ekonomiczne w Polsce w 1989 r. i rozpad ZSRR w 1991 r. przyniosły zakończenie współpracy. Do tego momentu w Polsce wyprodukowano ok. 1800 żurawi HYDROS T-251, 920 żurawi HYDROS T-401, 20 żurawi HYDROS T-632 oraz 1 prototyp żurawia HYDROS T-1001.
Autor: Bogusław Postek
Źródła:
- Przegląd Mechaniczny, kwiecień 1985, nr 8: G. P. Koszelenko, Konieczność wzrostu wzajemnych dostaw; Kopacz H., Buczyński L., U radzieckich producentów żurawi; J. Zaskurski, 10-lecie współpracy polsko-radzieckiej w dziedzinie hydraulicznych żurawi samochodowych; L. B., Seryjna produkcja żurawi samojezdnych 0.4 MN; Kopacz H., Współpraca – nie tylko techniczna dwóch producentów żurawi samojezdnych o udźwigu 0.25 MN; Buczyński L., Duże potrzeby i małe możliwości w produkcji ciężkich żurawi samojezdnych 0.63 i 1.0 MN; Kaszewiak J., Specjalista w zakresie wysięgników ciężkich; Szymanek T., Mosty napędowe do żurawi samojezdnych; Naumienko, Elementy hydrauliki siłowej; D.N., Wały napędowe i przekładnie kierownicze; J.K., Przekładnie do żurawi samojezdnych.
- Buzdin A., Historia budowy radziecko-polskich żurawi na specjalnym podwoziu samochodowym.
- K. Rytel, Pożegnanie: Eugeniusz Rytel.
- Pancerny BUMAR – 55 lat Zakładów Mechanicznych BUMAR Łabędy SA, 2006 r.
- Materiały na naradę koordynacyjną w Ministerstwie Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego w dn. 10.08.83 nt. uruchomienia produkcji żurawi o udźwigu 63 i 100 Mg, PIMP Kobyłka k/Warszawy.
- Badania eksploatacyjne skrzyń biegów TS9-160, PIMB Kobyłka k. Warszawy, 1986 r.
