Europa elektryfikuje transport publiczny – 40% udział e-autobusów we flotach miejskich do 2025 r.

Solaris jeszcze w tym roku zamierza wprowadzić do swojej oferty autobus z napędem elektrycznym o długości 15 m – Solaris Urbino 15 LE electric, który może być wykorzystywany zarówno jako autobus miejski, także jak i w podróżach międzymiastowych. Elektryczny silnik centralny o mocy 300 kW zasilany jest energią pochodzącą z zestawu 6 baterii Solaris High Energy+ o łącznej pojemności 470 kWh; pojazd ma być przeznaczony głównie na rynki skandynawskie, gdzie autobusy tego typu obsługują ruch miejski i międzymiastowy (fot. Solaris Bus & Coach)

Ekspansja autobusów z napędem elektrycznym jest bardzo dynamiczna: przewiduje się, że w 2025 r. ok. 40% nowych autobusów miejskich zarejestrowanych w Europie będzie zasilanych bateriami, a do 2030 r. udział ten wzrośnie do 45%.

W 2018 w skali globalnej 99% autobusów elektrycznych zarejestrowano w Chinach. Przewiduje się jednak, że w 2025 r. liczba ta spadnie do 88%, ponieważ inne kraje intensywnie rozbudowują swoje floty autobusów elektrycznych. W Europie 50 europejskich miast w lipcu 2017 r. podpisało pilotowaną przez Komisję Europejską inicjatywę Clean Bus Deployment Initiative, promującą rozpowszechnianie na dużą skalę ekologicznych autobusów z napędami alternatywnymi.

W 2019 r. 85% wszystkich autobusów (> 3,5 t dmc.) jeżdżących w Unii Europejskiej miało silniki zasilane olejem napędowym, a pojazdy elektryczne stanowiły zaledwie 4%. Chociaż 4-procentowy udział napędów elektrycznych może wyglądać na marginalny element układanki, warto wziąć pod uwagę, że liczba rejestracji autobusów elektrycznych w UE wzrosła o 284% − z 594 szt. w 2018 r. do 1687 szt. w 2019 r. i było to 15% wszystkich nowych rejestracji.W 2019 r. na czele rankingu producentów autobusów miejskich z napędem elektrycznym znajdowała się firma VDL Bus &Coach (22,9% udziału w rynku), w dalszej kolejności były: BYD (14%), Solaris (8,6%), Volvo (8%), Irizar i Mercedes-Benz (7,5%).

Rok 2020, pomimo pandemii, przyniesie nowy rekord w rejestracji autobusów elektrycznych w całej Europie. Wielkość rynku autobusów elektrycznych pod koniec roku może sięgnąć blisko 2000 szt. (w porównaniu z1687 w roku ubiegłym), ponieważ w IV kwartale planowane było dostarczenie nawet 800 e-busów. Pandemia może uderzyć w rynek autobusów z napędem alternatywnym w 2021 r., ponieważ niektóre z przetargów ogłoszonych w 2020 r. zostały odwołane lub przełożone. (tu znajdują wyniki sprzedaży autobusów w 2020 r.)

MAN Lion’s City 12 E w wersji 12-metrowej ma 35 miejsc siedzących i może przewieźć do 88 pasażerów,maksymalna moc silnika to 270 kW, ciągła – 160 kW, akumulatory w wersji standardowej mają pojemność 480 kWh, deklarowany zasięg MAN Lion’s City 12 E wynosi od 200 do 270 km; autobusy te powstają w fabryce MAN w Starachowicach (fot. MAN Truck & Bus)

Elektryfikujemy floty
W całej Unii Europejskiej w 2019 r. jeździło około 692 207 autobusów, z czego prawie połowa znajdowała się w trzech krajach: Polsce, Włoszech i Francji. W Polsce w 2019 r. park autobusowy liczył 122 604 pojazdy – najwięcej w EU, jednak flota ta jest jednocześnie najstarsza w całej Wspólnocie – średni wiek jeżdżącego po polskich drogach autobusu to 15,6 roku, średnia EU to 11,7. 79,7% eksploatowanych w Polsce autobusów była napędzana przez silniki wysokoprężne, pojazdy z napędem elektrycznym (BEV) i hybrydowym (HEV) stanowiły łącznie 1,3%, zasilane gazem ziemnym (NG) – 2,7%.
Optymizmem napawa to, że w Polsce elektryczne autobusy zyskują na popularności. W ciągu pierwszych 10 miesięcy 2020 r. zarejestrowano 154 nowe autobusy elektryczne, co oznacza wzrost o 276% r/r. Przetargi na 130 autobusów elektrycznych w Warszawie czy 50 autobusów elektrycznych w Krakowie należą do największych w ciągu ostatnich lat. W Jaworznie na Śląsku autobusy elektryczne stanowić będą 80% miejskiej floty autobusowej w 2021 r.

Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, wprowadzona w 2018 r., przewiduje, że floty samorządów gmin liczących powyżej 50 tys. mieszkańców są zobowiązane do tego, by eksploatować przynajmniej 5% autobusów elektrycznych w 2021 r ., 10% w 2023 r., 20% w 2025 r. i 30% w 2028 r. Rozwój rynku autobusów elektrycznych w Polsce wspierają wysiłki administracji publicznej, takie jak projekt Zielony Transport Publiczny, który zostanie uruchomiony w 2021 r. W ramach tego programu Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczy 1,3 mld zł na dotacje i pożyczki dla władz lokalnych inwestujących w autobusy elektryczne, autobusy wodorowe i niezbędną infrastrukturę.

Autobusy Volvo 7900 Electric i przegubowe Volvo 7900 ElectricArticulated to cichy, czysty i efektywny transport publiczny; różne możliwości ładowania i skalowalny system akumulatorów pozwalają dokładnie dopasować rozwiązanie do potrzeb przewoźnika i zapewnić potrzebną liczbę miejsc pasażerskich (fot. Volvo Bus)

Polska wiodącym producentem
Polska jest jednym z największych producentów autobusów elektrycznych w Europie i nasze znaczenie w tym obszarze stale rośnie – obecnie co trzeci europejski autobus elektryczny został wyprodukowany w jednej z polskich fabryk.

Do trzeciego co do wielkości europejskiego producenta autobusów elektrycznych, firmy Solaris, w październiku 2020 r. dołączyła firma MAN Truck & Bus – z linii produkcyjnej w Starachowicach zaczęły zjeżdżać pierwsze autobusy Lion’s City 12 E. Wrocławski zakład Volvo jest jedynym zakładem produkcyjnym firmy w Europie, który produkuje autobusy elektryczne, m.in. elektryczne i hybrydowe Volvo 7900. Scania Production Słupsk zajmuje się produkcją niskopodłogowych i niskowejściowych autobusów miejskich Scania CityWide – modele te mogą być zasilane paliwami alternatywnymi (gaz ziemny, biogaz, biodiesel, HVO), są również wersje z bateryjnym napędem elektrycznym.

Scania CityWide12 LF Electric ma silnik elektryczny o mocy ciągłej 250 kW (szczytowa 300 kW), generujący moment obrotowy 2100 Nm. Pojemność akumulatora wysokonapięciowego to 254 kWh lub 330 kWh, autobusy mogą być ładowane w zajezdni przez odwrócony pantograf (do 300 kW) lub prądem stałym do 150 kW przez połączenie CCS2 (fot. Scania)

Do produkcji autobusów elektrycznych przygotowuje się również spółka E-Vehicles, która powstała po włączeniu Rafako E-Bus do grupy Agencji Rozwoju Przemysłu (ARP). Niskopodłogowe autobusy elektryczne będą budowane w fabryce w Solcu Kujawskim. Początkowo produkcja będzie możliwa na poziomie kilkudziesięciu sztuk rocznie, pojazdy będą dostępne w 2wersjach: 8,5 m i 10 m długości.
Warto wspomnieć, że spółka Ekoenergetyka-Polska z siedzibą w Zielonej Górze jest jednym z czołowych dostawców infrastruktury do ładowania autobusów elektrycznych. Firma do tej pory wyprodukowała stacje ładowania autobusów elektrycznych dla 70 miast w 16 krajach Europy, takich jak Niemcy, Hiszpania, Francja, Szwecja czy Norwegia.

E-Vehicles, spółka powstała po włączeniu Rafako E-Bus do grupy Agencji Rozwoju Przemysłu (ARP), rozpoczęła w styczniu produkcję niskopodłogowych autobusów elektrycznych w fabryce w Solcu Kujawskim. Początkowo produkcja będzie możliwa na poziomie kilkudziesięciu sztuk rocznie, pojazdywykonane w prawie 60% z polskich komponentów mają być dostępne w 2wersjach: 8,5 m i 10 m długości (fot. ARP)

Solaris europejskim liderem elektryfikacji
Po pierwszych trzech kwartałach 2020 r.tylko Solaris spośród wszystkich producentów mógł się pochwalić największym udziałem nowo rejestrowanych autobusów z napędem elektrycznym w Europie (w chwili przygotowania artykułu dane za cały rok 2020 nie były jeszcze dostępne). W omawianym okresie w UE zarejestrowano ponad 1000 akumulatorowych autobusów elektrycznych – wśród nich były 242 najnowocześniejsze autobusy Urbino electric. Solaris zanotował wyraźną przewagę nad konkurencją, umacniając tym samym swoją pozycję lidera e-mobilności w transporcie publicznym w Europie. Dowodem uznania dla działań polskiego producenta była przyznana podczas międzynarodowej konferencji Global e-Mobility Forum w listopadzie ub.r. nagroda Global e-Mobility Leader 2020.
Obecność autobusów Urbino electric na ulicach miast jest szczególnie widoczna w Polsce, gdzie aż 96% ze 114 nowo zarejestrowanych autobusów elektrycznych nosi logo Solaris. Autobusy elektryczne to nie jedyna opcja na drodze do e-mobilności. Solaris inwestuje również w rozwój pojazdów wodorowych i trolejbusów. Od premiery wodorowego autobusu Urbino 12 w czerwcu 2019 r. producent otrzymał zamówienia na 57 wodorowych Solarisów. Solaris ma również bogate doświadczenie w produkcji trolejbusów – firma dostarczyła ponad 1600 takich pojazdów.
W październiku 2020 r. firma zaprezentowała swój najnowszy pojazd elektryczny: autobus elektryczny Urbino 15 LE. Pojazd poszerza bezemisyjną ofertę Solarisa o autobus elektryczny z zasilaniem bateryjnym, który doskonale sprawdzi się nie tylko na terenie miasta, ale także w transporcie międzymiastowym.

Autor: Dariusz Piernikarski

Autobus SolarisUrbino 12 hydrogen napędzają silniki elektryczne umieszczone w osi pojazdu zasilane energią z ogniwa paliwowego, pojazdy można również wyposażyć w dodatkowy magazyn energii elektrycznej – baterię Solaris High Power; wodór magazynowany jest w umieszczonych na dachu zbiornikach o łącznej pojemności 1560 l (fot. Solaris Bus & Coach)
Przegubowy Mercedes-Benz eCitaro G o długości 18,13 m zabiera do 131 pasażerów na 38 miejscach siedzących i 93 stojących; napęd zapewniają 2 silniki elektryczne w piastach kół (2x12k kW, 2×485 Nm), autobus ma akumulator o pojemności 243 kWh i pantograf do ładowania pośredniego (fot. Daimler)
Produkowane przez VDL Bus &Coach miejskie autobusy Citea Electric są wyposażone we wtyczkę Combo2 dla mocy ładowania 50 kW, dla wyższych mocy dostępne są opcje z pantografem (moc ładowania do 450 kW) zamontowanym na pojeździe lub słupie do ładowania – przedstawiony na zdjęciu przegubowy model Citea SLFAElectric(podobnie jak 12-metrowa CiteaSLF Electric) to rozwiązanie dla elektrycznego transportu publicznego na liniach autobusowych z dużą liczbą pasażerów (fot. WikimediaCommons)